સ્વર્ગોત્સવ

સ્વર્ગવાસી શબ્દ હવે વાસી થયો હોય એવું લાગે છે.સ્વર્ગારોહણ શબ્દ જોડે જોડાયેલી કાયાવરોહણ ની વાત સૌ જાણે જ છે -ત્રીશઁકુ અને વિશ્વામૈત્રી ઋષિ કે જે એક માત્ર ક્ષત્રિય હતાં.પણ આજ વતપ્રદની અત્યારની એટલેકે 2018ની વાત કરું છું.મારે એમની સાથે મનદિલીનો નાતો છે એવા અમારા એક વ્હાલા સગાં અતુલભાઇ પંડ્યા ના પિતાજી સુર્યકાન્ત રમાશંકર પંડ્યા 13/12/2018નાં રોજ બ્રેનડેડ જાહેર થાય છે.આ બાબત ઘરનાં અન્ય એક શુભ પ્રસંગ ને દયાને રાખીને બીજા દિવસે જાહેર કરાય છે.અહીં થી શરૂ થાય છે શુભાશુભની હારમાળા.આપણી ગુજરાતી ભાષામાં જતાંને આવજો કહેવાનો અનેરો ઉપક્રમ છે.આવજો એ જવા વાળા માટે ફરી મળવાનું ઇજન છે.એમનાં જ મિત્ર પ્રહર્ષ મહેતા ના શબ્દોમાં કહું તો "અતુલ એ માત્ર જન્મે નહીં કર્મે પણ સવાયો બાહ્મણ છે"પોતાનાં પિતાજીનાં આ પ્રસંગ ની તૈયારી ના ભાગરૂપે એમની ઇચ્છાનુસાર ની સામગ્રીઓ એકઠી કરી વાસ્તવિકતા નો સહર્ષ સ્વિકાર કરનાર આવો દિકરો આજનાં યુગમાં મળવો શક્ય નથી.જાણેકે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર ને ફોલો કરતાં હોય તેમ એમની બને એટલી બધી જ ઈચ્છાઓ પૂરી કરી એમને આવજો કહેવાનો પ્રસંગ ઉજવવા માટે મન માં કેવી લાગણી સાથે બધી તૈયારીઓ કરી હશે ? શોક કે વિષાદ નહિ પરંતુ પ્રાર્થના ઉમેરાય.દીકરીની વિદાય હોય તો ભીંતે કંકુથાપા હોય પરંતુ બાપ ની વિદાય વખતે એમનાં કંકુ પગલાં લેવાય !!આ પ્રથા નવો ચીલો ચાતરનારી છે ! સી ઑફ ને સોરો ફૂલ નહીં પરંતુ જૉયફુલ બનાવવાની વાત છે.13માની વિધિમાં જયારે દર્ભની વીંટી પહેરીને પિંડ વ્હોરવાનો પ્રસંગ આવે છે ત્યારે ભલભલા ના કાળજે કંપારી છૂટે છે એવાં પ્રસંગે સગાં વ્હાલાઓને આલિશાન હોટલમાં મિજબાની આપીને પોતે ઋણમુક્ત થતાં આ જીવને સો સલામ...એટલું જ નહીં ત્યાં પણ પછી પ્રાર્થના નો એકધારો ઉપક્રમ જોડાય એ નાની સૂની વાત નથી.આગામી દિવસોમાં આ સ્વર્ગારોહણ ની પુર્ણાહુતી પણ સંગીતની સંધ્યાથી કરવાનો ઉપક્રમ યોજવાનું વિચારી રહ્યાં છે.અંતે એટલું જ કહીશ કે ધન્ય છે એમને કે જેમણે આવા સંસ્કારોનું સિંચન કર્યું. 

        

સહકુટુંબ

"શાગટમ્"આમંત્રણનું કહેણ ગામડામાં ગોંયજો આવી આપી જતો.સમયાંતરે કંકોતરીમાં ઘરનાં મોભીનું નામ અને પછી -સહકુટુંબ લખવાનો રિવાજ અત્યારે forwarded message નાં જમાનામાં Traditional માનવામાં આવે છે.હશે અે જૂની વાત !!પણ,ફોટોગ્રાફીમાં આ વિષયને અનુલક્ષીને વડોદરા મુકામે જેતલપુર રોડ પર આવેલ પી.અેન.ગાડગીલ શો રુમની ગેલેરી માં "સહકુટુંબ"ના ફોટોગ્રાફસનું પ્રદશૅન છે.પડિયા પરિવારનાં મોટાભાગનાં બધાં ફાઇન આટૅસ્ નાં જ કલાકારો છે.તદુપરાંત અન્‍ય બીજાઅોની આ વિષયને અનુરૂપ છબીઓઅે નોખી ભાત ઉપસાવી છે.ક્યાંક ઝાકળબિંદુઅોનો સમુહ પરિવાર બનીને રચે છે "સહકુટુંબ"તો ક્યાંક માટીનાં વાસણો,પંખીઅોનું સાયુજ્ય તો અે.સી.નાં આઉટડોર યુનિટ,સાંકળનો સમુહ ,બિયરની બોટલનું રસોડું ,કે પછી કાગળની રંગબેરંગી હોડીઓનો સમુહ રચે છે "સહકુટુંબ"ની આભા.તા.૨૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ સુધી ખુલ્લું રહેશે આ પ્રદશૅન.આ તો હતી પરોક્ષથી પ્રત્યક્ષ થવાની વાત !!

આ વિષયમાં જેમ રોટલીમાં અટામણ ભળે અેવી જ રીતે ઉમેરી લઉં મારું અંગત.મારું આખું "સહકુટુંબ" ગઇકાલે જોવા ઉપડ્યું રજનીકાંતનું ૩ડી મુવી ૨.૦.જેમાં ૯૨ વરસનાં બા થી માણી ૯ વરસને ર મહિનાનો ભવ્ય સુધીનાં બધાં જ જોડાયાં "સહકુટુંબ".જે જીવાય છે અે લખાય છે!!આમ આખો ઉપક્રમ બની જાય છે મનોરથ.

અફસોસ

સવારે સંભળાતો પંખીઅોનો કલરવ.રંગબેરંગી પતંગિયા .ખળ ખળ વહેતાં ઝરણાં.પવૅત પાછળથી ઉગતો સૂર્ય .લીલોતરી આચ્છાદિત બાગ.ઝાડની ડાળખીઅો માંથી ચણાઇને પડતાં સૂર્યનાં કિરણોની રંગોળી.હિમ્માચ્છાદિત પવૅતો પરથી પરાવર્તિત થતો ચમકીલો પ્રકાશ.કલરવ.કયાંક પિટાતી દંાડીનો અવ્વાજ..વાંકા ચૂકા રસ્તે જંગલમાં લઇ જતી કેડીઅો જે આગળ જતાં જંગલ બની જાય.

આકાશમાં ઉડતી ચાઇનિઝ પતંગો.કયાંક જૂનાં જમાનાની કલમ શાહી બોળેલી .પીળા પડી ગયેલાં પાના.આ બધાની વચ્ચે આવે છે અેક નોટીફિકેશન ડોક્ટરની અપોઇમેન્ટનું!!

ગઇકાલે રાત્રે આવ્યું હતું અેક સપનું જેમાં હું ચિતા પર સૂતો હતો.બધાં યથાશક્તિ રડતાં હતાં .કોઇઅે મારો હસતો ફોટો મૂક્યો હતો.અેની નીચે ભૂલમાં દબાયેલી લાઇકની વચ્ચે RIP ના મેસેજ નો ખડકલો હતો.જોતજોતામાં મારા મોઢામાં આગ મૂકાઇ ને હું લાકડા સાથે ભડભડ .ઉંધમાંથી જાગી જવાયું .મેં પાણી પીધું ને પાછો સૂઇ ગયો.સવારે ઉઠીને ગુગલ પર ચસૅ કર્યું તો સ્વપ્ન સંકેતમાં લખ્યું હતું congratulations!!તમને ખબર નથી કે તમારો નવજન્મ થયો છે.ગઇકાલ સુધીમાં જે થયું હતું અે બધું પેલી જ્વાળાઅો ખાક થઇ ગયું છે.celebration time તમે તમારા નવા જન્મદિનને ઉજવો!!.જૂનું બધું ભૂલી જાવ જિંદગીઅે તમને સ્વપ્ન સંકેત ધ્વારા નવું જીવવાનો મોકો આપ્યો છે.

આ બધું જ બન્યું છે તમારા કોમ્પ્યુટરની સ્ક્રિન પર બદલાતાં દ્વશ્યો થકી.બધાં જ વોલપેપરો અને રિંગટોનનાં અવાજો હતાં .કશું જ ક્યાં વાસ્તવિક હતું !

આમાંની અેકપણ વાત સાચી નથી નાતો કુદરતી દ્વશ્યો ના તો પેલું જોયેલું સપનું!!માત્ર આ બધામાં સત્ય છે તો પેલું સૂઝ કરેલું નોટિફીકેશન ૧૨.૩૦ની ડોક્ટરની અપોઇનમેન્ટ.જેનાં થકી નક્કી થવાનો છે જીવવા માટે લેવી પડતી દવાઓનો ડોઝ.ટચવુડ-ટચસ્ક્રિન!!

 "ચાલો હવે શું વિચારો છો?ચ્હા નથી પીવી?યાદ છે ને આજે ડોક્ટર ની અપોઇનમેન્ટ છે!!"

સરનામું કુતૂહલ .

કેટલાંક એવાં સ્થળો હોય છે કે જ્યાં વારંવાર ગયા પછી આંખોનું વિસ્મય ઓસરી જાય.આ વખતે પરિક્રમામાં એવું બન્યું!!.

આ નદીમાં પગ બોળી ને આપણે વાતો કરતાં'તા !!

વ્હેણ કયારે એ બદલાયું કોણ જાણે કેવી રીતે ??

અર્થાત વાત જાણે એવી કે જે વિસ્મયો આંજી ને ગયો હતો ત્યાં-દુષ્કાળ ના કારણે નિરાશાઓ સાંપડી.અમૂક અંતરે આવતાં ઝરણાં ગાયબ હતાં -કાચા રસ્તા પર કોંક્રિટનો વિકાસ પથરાયો  હતો.જો કે આનંદ એ  વાતનો હતો કે આ વખતે અનાયાસે એક એવાં અદભૂત વ્યક્તિનો સંગાથ થયો કે જેણે આખી સફર યાદગાર બનવી.એમણે  આ પરિક્રમા જીવનમાં પ્રથમવાર કરી પણ મારી અનુભવની આંખે- જે હતાં મારા હમઉમ્ર -હમસફર -કેયૂર પંડ્યા - જે જમાઇનૂમા દોસ્ત છે.અમે બેવ જાણે તા 17મી નવેમ્બરે 2018 વહેલી પરોઢે પરિક્રમા શરૂ કરી ને વ્હેલી સાંજે પૂરી કરી.એકમેક ના હાથ અને સાથ નું પરિણામ. કાશ્મિરી બાબાની જગ્યા એ જવાની ઇચ્છા બાકી જ રહી.જોકે કાફિરે પૂરતા પ્રયત્નો કર્યા પણ હરિઇચ્છા સર્વોપરી -સવારે બહુ વહેલા હતા જયારે સાંજે ત્યાંથી આવતાં મોડું થયાની સંભાવના હતી.જાણકારો એ એવું કહ્યું કે ત્યાં રાતવાસો શક્ય નથી!!

સવારની સાંજ થાય છે પરિક્રમા અત્યારસુધી કરેલી પરિક્રમાનાં કુલ સમય કરતાં ઘણી વહેલી પૂર્ણ થાય છે.મને વચમાં એક ભજનિક મળે છે પોરબંદરના દિનેશ ભારથી મહારાજ કે જેઓએ વાતની શરૂઆત એ વાક્ય થી કરી કે સાધુ માટે "ભજન અને ભોજન "કરવું આવશ્યક છે -તેઓ તેમના ગુરુ પાસેથી સંતવાણી શીખ્યા તેમની આ ત્રીસમી પરિક્રમા હતી.તેમના માબાપ અને ગુરૂની સાથે આવતાં હતા પાનબાઇ -કબીર -અને સુરેન્દ્રનગરના દેવાત પંડિતની તેઓ એ સંતવાણી સંભળાવી ને ન્યાલ કર્યા.તેમને મનદિલી થી માણ્યાં..!!

છતાં વિસ્મયની આંખે કુતૂહલનું સરનામું નહોતું જડ્યું.પરિક્રમા પૂરી થવામાં બે કિલોમીટર બાકી હતાં ને નેટવર્ક માં પ્રવેશતા સૌથી પહેલો ફોન આવ્યો પૂનિત કરમૂરનો.મારો કોલેજીયન યાર.હાજરાહજૂર એકદમ દાતર જેવો.ખડે પગે.દાક્તર ઉર્વીશ વસાવડાને પ્રથમવાર રૂબરૂ મળવાનું મન કવિતા ડોટ કૉમ માં એમની મને ગમેલ  ગઝલ

 "એકવેળા જે મળ્યો એવો જ પાછો ના મળે ,

શબ્દકોષોમાં સમયનો અર્થ સાચો ના મળે "

નો આસ્વાદ કરાવ્યો ત્યારનું હતું ગયાં વર્ષે તેઓને મારુ આ પુસ્તક મળતાંની સાથે જ તેઓ એ સૌજન્યમાં એમનાં બે પુસ્તકો મોકલ્યાં હતાં.-જેઓને ક્લાસિકમાં સઘન માણ્યાં હતાં -તેઓથી આફરીન હતો.ફોને ઉમળકાનો ટહુકો થયો.એક અલગારી જીવ-મારી પરિક્રમાનું અંતિમ ચરણ -ઉર્વીશ વસાવડાની આશીર્વાદ એક્સરે કલીનીકની જગ્યા -કોઇ સંત ના આશ્રમની ફિલિંગ આવે.લેપટોપમાંથી ગઝલ ફૂટે એક પછી એક ને કેવો અદભૂત શેર મળે !!

"શિશુ માફક ઉભો છું હું સ્મરણના ખેલમાં આજે 

બહુ મીઠી પીપર છે ને ચગળવાનીપ્રતિક્ષા છે "

એમની સાથે લલ્લેશ્વરીના વાખથી માંડી ને રૂખડ સુધીની વાત કરાય એવી રેન્જ નો માણસ.પિકાસોની સ્વેત ચાદર થી માંડી ને રાબિયા સુધીની વાતની મજા લૂંટી શકાય..એમની આંખે મીઠી પીપર ચગળવાની પ્રતિક્ષા ને ચ્હેરા પરનું સ્મિત જે માણે એ જાણે !!

સંબંધો નહીં પણ સંબોધનોની ગાથા

કે જેઅોને અેવી આશા હોય કે તેઅોનો અહિંયા દાજી,મોટાબાપા,બકુડીબેન કે પાટલાસાસુ જેવાં શબ્દસાર મળશે તો તેઅો ગલત છે.ઘરમાં નેવું વરસની બા ને નવ વરસનો ભવ્ય મોજૂદ છે-જેમાં નવ દાયકાનો ચોખ્ખો હિસાબ હાજરાહજૂર નજર સામે છે.મૂળવાત પર આવું તો હું જે બાલમંદિરમાં "ઘરમાં કામ હું ને મારી બા!" ભણ્યો ત્યારે મારી નોકરી કરતી "મા" અે મને અેવું શિખવવામાં પોતાનો સમય ન્હોતો વેડફ્યો કે અહિંયા "બા" નો અથૅ તારી દાદી નહીં પણ "મમ્મી" અેવો થાય છે!! એ  મારું સૌભાગ્ય કે દૂરભાગ્ય શું કહું અે સમજાતું નથી !!પણ દરેક ધોરણમાં હું બદલાતી ચોપડીઅો અે જ ભણ્યો કે જેથી મારે બધુ લખવાનું જ  આવ્યું ટપકાવવાનું કઇ મળ્યું નહીં ..!!ખેર મારી પપ્પા અેમનાં પોતાના મા- બાપ માટે બાપુને બા જેવાં સંબોધનો વાપરતાં જ્યારે તેમનાં કોઇ મિત્રો પણ અેવું જ સંબોધતા  .અેટલે વાત અેમ બનતી કે "તું ન્હોતો ત્યારે પછી બા-બાપુજીને મળી ને હું નિકળી ગયો.."તો ય કોઇ ગોટાળો ના થાય કે ફોડ ના પાડવો પડે.બાપુજી જગત આખાના અને બા નું સંબોધન એક મેક નાં માતા પિતા માટે સાર્વત્રિક સર્વે માન્ય હતું  .પછીના દસકામાં પાડોશી માં ‍રહેતાં દંપતિ કાકા અને માસીનાં સંબંધે જોડાયા..અેટલે બાજુવાળા કાકાજોડે માસી અે મંગાવેલું શાક લેવાં જતાં ...ત્યારે સંયુક્ત વિભક્ત કે સમુહોની સરહદો બદલાતી -ખેર પછી શિક્ષણમાં અંગ્રેજી ના પ્રભાવો ગુજરેજી બન્યા ને અંકલ આન્ટી યુગ ચાલ્યો..અેમાં સીસ બ્રો ને નીસ ઉમેરાયું ..!!

સમયાંતરે વિદેશોમાં પ્રથમ સંબોધનો સંબંધને અે સિવાયનાં પ્રથમ નામે બોલવા બોલાવાની પ્રથા હતી.સ્ત્રીઅો મેડમ શબ્દે ખિજાતીને મીસ શબ્દે રિજાતી.ત્યાં તો હાફ બ્રધર્સ અને હાફ સિસ્ટરનાં પણ સંબોધનો મળે છે અર્થાત એક પિતાની બીજી સ્ત્રી સાથે વિકસેલા સંબંધે થતાં ભાઇ બહેનો જે સ્ત્રી અને પુરુષ બન્ને પક્ષે મોજુદ હતાં  . ઇન લોઝ વિકેન્ડમાં મળતાં હતાં -ફ્રેન્ડો ફોન પણ કરતાં નથી -બેટરહાફ ની જોબ વિકઅેન્ડમાં ચાલુ જ હોય છે .જાનુ અને જાનુડી જેવાં સંબોધનો ગીતભોગ્ય બન્યાં ..તો અત્યારે તો તારા ફાધર અને મારા મધર સુધીની વાતમાં સંબંધોનાં શરૂ થવાનાં તબક્કામાં જ પૂછી લેવાની પ્રથા પ્રવેશી છે કે "હું તમને શું કહું? "

જેવી ઉક્તિઓ સુધી વાત પહોંચી છે ત્યારે બધા ભેગા થાય છે ખરા પણ જોડાતા નથી ની વાત આપણને ફેસબુક જણાવે છે.આપણે સંબંધો ખોઇ બેસેલાં છીએ પિતરાઇ કે મોસાઇ જેવાં વિભાજનો અને લોહીની સગાઇ જેવી વાતો હવે વ્હૉટ્સ અપ ના ગ્રુપ મારફતે બની અટકી પડી છે ત્યારે બાઇજી જેવાં શબ્દો ગીતની શોભા બની ગયાં છે.ભાભુ કે બોજાઇ એ સિરિયલો ના ફેમિલી શો પૂરતા સીમિત છે જયારે ભાભીજી ઘર પે હૈ ના આપણે સૌ બંધાણીઓને સંબંધોની લાચારી ના મહોતાજ બની ગયાં છીએ ત્યારે ખરેખર એવું કહેવાનું મન થાય છે કે જે છે એ સંબંધો સચવાય તોય ઘણું.

અંતે એટલું તો કહીશ કે ફેસબુક આપણને અન ફ્રેન્ડ ની ભાષા શીખવે છે જયારે મારું તો એવું માનવું છે કે મિત્ર એક એવો સંબંધ છે જે કાયમ ચાલુ વર્તમાન કાળ ભોગવે છે એ ક્યારેય મિત્ર હતો ન હોય શકે મિત્ર ભવિષ્ય ની ઘટના નથી એ તો હરહંમેશ ચાલુ વર્તમાનકાળ ની જ વાસ્તવિકતા છે ને રહેશે 

અેની સાથે જીવવાની મજા આવી...!!

પહેલાં તો પાદર સુધી અતિથિને વળાવવાં જવાની પ્રથા હતી .સમયાંતરે અે અત્યારે આવનારની ગાડી સુધી કે ઘરનાં ઝાંપા સુધી ને બહારગામથી આવ્યાં હોય તો રેલ્વે સ્ટેશન કે બસ સ્ટેન્ડ લગી વિસ્તરી છે .વ્હોટસ અેપનાં યુગમાં કદાચ અજુકતુ લાગે પણ શાંત ચિત્તે અે બાબતનું મનન કરતાં મને અેવી પ્રતિતિ થાય છે કે...અતિથિ અે મનનાં આનંદનો દિવો પ્રગટાવતાં હતાં .ઘણાં લાંબા સમયબાદ થોડો સમય વિતાવવાનો સુયોગ જવલ્લેજ પ્રાપ્ત થતો.સુખ દુ:ખની વાતો થતી.વાળુ કે શિરામણ થતાં.અેમાં દિવસ કે રાત આખી પસાર થતી.અંતે વસમી વિદાયની વેળા આવતાં સમયચક્રનાં પૈંડા વિયોગ તરફ ધસતાં.આજે મળ્યા તે ક્યારે મળીશું નો જવાબ અસમંજસ જન્માવતો.ફરી મળ્યા નાં કોલે ને ક્યારે પાછાં મળશું? ના સમયને વિતાવવાની વેળા અે જન્મ આપ્યો હશે વળાવવાની સ્થિતિનો..ગામનાં પાદર લગી ને પાદરે  ઉભેલાં વડનાં શિરે મહેમાન જયાં સુધી દેખાવાનાં બંધ ન થાય ત્યાં લગી... આંખે હાથનું નેજવું કરી દૂર સુદૂર જતાં જોવાની ને પછી  પાછા ઘર તરફ અેકલાં ફરવાની ઘટના.આવ્યા થી માંડી ને ગયાં સુધી નાં સંભારણાંને પછી આવ્યાં હતાં ની વાતો વાગોળવાનાં દિવસો।.. અત્યારે હાથવગાં નથી રહ્યાં ત્યારે અેક મિત્રઅે વણૅવેલ પ્રસંગથી મારી વાત પૂરી કરું ...

અમારા અેક કાકા હતાં .સાંજે અેમને અંતિમયાત્રામાં વળાવવાં ગયો હતો.અમે મિત્રો અેમનાં સંબંધીઓ સૌ હતાં .ઘરમાંથી અેમને કાઢ્યાં .કલ્પાંત તો ક્યાંક ડુસકાઅોમાં ચાલતી રામધૂન હતી..ઘરેથી નનામી નિકળી ..બધાં જોડે હું પણ જોડાયો..કાકી બધી સ્ત્રીઓ સાથે ગલીનાં નાકા સુધી આવ્યા ..શબવાહિનીમાં કાકા ગોઠવાયાં ..બીજા બધાં પોતપોતાની રીતે સ્મશાન તરફ નિકળ્યા..શબવાહિની નિકળી અેટલે હું કાકી પાસે ગયો.કાકી સજળ નેત્રે મને જોઇ રહ્યાં ...હું સ્વસ્થ થયો.કાકીને ભેટી પડ્યો ...અેમણે છોડી મૂક્યું ...મેં કાકી ને પૂછ્યું ..હું કાકાને મૂકવા જવું છું ...તમારે છેલ્લે અેમને કશું કહેવું છે??...કાકીઅે મને કાન માં કહ્યું અેને કહેજે કે અેની સાથે જીવવાની મજા આવી...!!

પોઝેટિવ ધોળીચૌદસ

આવતીકાલે આપણે આપણાં પડછાયા માં પરકાયા પ્રવેશ કરશું. કાળની ચૌદસ છે.કજિયા કંકાસને કાળી મેશ નું ટપકું કરીને કહેવું છે ગુડબાય.પેલા જૂના વેરઝેર ભૂલીને જોવાં છે દૃશ્યો નવાં ચશ્મે.મેશ આંજીને દૃષ્ટિમાં તેજ આંજવું છે.કુંડાળાં ને કૂદી રચવું છે નવું સીમાન્તર.વડા વચ્ચે કાણું કરીને ઉઘાડવી છે શક્યતાની બારી.સમય ને બાંધી કેદ કરવો છે બાટલીમાં ને જીન ને કહેવું છે કે દોસ્ત તું જા મુક્ત છે તું...!!તેતર ઘુવડ ચીબરી ને બજરીગરની કક્ષા એ મૂકીને એમની બલી ન ચડાવતાં એમની જોડે ખેંચવો છે સેલ્ફી..આવનારા ને વેલકમ જનારાને ભીડકમ કહેવું છે તો તેલ ઘી દિવેલ ના દિવા યથાશક્તિ પેટાવી ને કોક ગરીબનાં ઘરનું આંગણું અજવાળવું  છે...!!

ગામ માં ચૂડેલ તરીકે ઓળખાતી પેલી વાંજણી દાયણ ને કહેવું છે કે આ માટે આટલાં બધાં છોકરા જન્માવ્યા તા ??ને પેલાં શેઠ ની વહુ દિકરો એની કિસ્મતે ગૂજરી ગયાં ને બસ એ દિવસથી તું થઇ ગઇ 'તી ચૂડેલ ??ત્યારે સણસણતો જવાબ કેમ ના આપ્યો કે જણનારી નું જ પાણી ઉતરી ગયું તું ?? વાણિયો ગામ આખાની જમીનો પડાવી હનુમાનદાદાને તેલ ચડાવે ત્યારે એક જોરથી ગદા મારવી છે એનાં માથે ને પછી કહેવું છે કે પરચો મળ્યો પરચો...આવતીકાલની ધોળી ચૌદસે અંદરનું જાડું મારવું છે ને કોઇ ના જુએ એવું મૂકી દેવું છે. માથા પરથી ઉતારેલા પાણી ની પરબ કરવી છે ...તો ખાધા ખોરાકી વહેંચી દેવા છે પેલાં ભૂખ્યા છોકરાઓમાં.

છત્તી ઢીંગલી લટકાવી કરવું છે સપનાંને વેલકમ -એકાંતને કહેવું છે ઘર બ્હાર નીકળ ને જીવવા દે મનગમતી પળ.ખાલીખમ ખિસ્સામાં ભરી દો ખન ખણીયા કહેવું છે દાનેશ્વરી શનિ ને...પારકા નું લઇ લે પણ પોતાનું દઇ દે કહેવું છે પનોતી દેવને..આવતીકાલે ઉજવવી છે ધોળી ચૌદસ લૂછી ને આંસુ દુઃખીયાના.પોઝેટિવિટીનું પાવરહાઉસ બનો એવી દિલી શુભેચ્છા સાથે હેપ્પી ધોળી ચૌદસ 

અરે હુઝૂર...ચા સે ચાહત તક

ચ્હા ...ચા... સાથે મનદિલીનો નાતો..ભરત ત્રિવેદી જોડે અડધી સિગરેટ -ચ્હાનો ઉમળકાનો વ્યવહાર અેકવાર  ભરતભાઇ જોડે હરણીનાં ટોલનાકા સામેની પટરીઅે જૂની મેયો હોસ્પિટલનાં રસ્તા પર થી જઇ ચઢ્યા..અેમણે મને રસ્તામાં જ કહી દિધું હતું કે..ચ્હા કદાચ સામાન્ય કક્ષાની હશે પણ બનાવનારાની હરકત તને ગમશે.બે ત્રણ ગ્રાહક હતાં .અમે લાકડાની બેન્ચ પર ગોઠવાયા..ને જે જોયું અે..સફેદ કાછિયા બંડી પહેરેલો અડધા શરીરનો કાકો જેણે જાડા ચશ્મા પોતાની આંખે દોરીથી પાછળ ગાંઠમારીને ચઢાયા'તા..અેણે તપેલી ઉટકી.અેકવાર પાછું પોતુ કર્યું ..સંતોષ ન થયો ફરી કર્યું ..ત્યાંથી સુધી ઠીક ..ફરી તપેલી ધોઇ ..ડબલામાંથી પાણી રેડ્યું..અમે ત્યારસુધીમાં સિગરેટ સળગાવી .

ભરતભાઇ કહે..હવે આ ચ્હા બને ત્યાં સુધી તું અેની અેક્ટિવીટી જો જે..ફરી વળી પાછું એવું બન્યું કે એણે એ તપેલી નું પાણી ઢોળી દીધું ફરી પાછું ડબલામાંથી પાણી લીધું પેલું જે ઉકળતું હતું એને ફરી પાછું ઢોળ્યું સાણસી લીધી પછી એને સાફ કરી સાફ કર્યા પછી ફરીવાર એક કપડાથી લુછી પેલામાં આદું નાખ્યું તપેલીને ગોળગોળ ફેરવી આવી ચોખ્ખી ચણાક કરેલી પેલી લારીમાં ફરી પાછો એણે કકડો ફેરવ્યો હાથમાં સાણસી લીધી ફરી પાછું એનું એ ત્રણ વાર કર્યું .ચા ઉકાળી રહી ત્યાં સુધી એ બાપલા ને સ્હેજપણ જપ નહીં !! ધરપત નહીં!! સાણસી લે મૂકે ફરી પાછી તપેલી ફેરવે  પણ બાપલા ને જરી જપ  નહીં ! આમ કરતાં ચ્હા આવી  .ફરી પાછું ચાલુ થયું અેનું સફાઇ અભિયાન ..ધન્ય છે અેની લાક્ષણિકતાઓને ..જરાય જપ નહીં...વસ્તુ મૂકી પછી પાછી ફરી ગોઠવી ફરી મૂકવાની ગજબ કરામત કરતો કાકો..!!આખું અસ્તિત્વ ચા મય ..આ બધામાં પાછી અે જે કરે અેની રનિંગ કોમેન્ટરી ભરતભાઇ આપતાં જાય..ચાહતની સાથે કાયમ જોડાયેલી હોય છે ચ્હા..મારો શે'ર 

 ડિસ્કશનનો મુદ્દો અે છે કે..!

ગેલોડૅની ચ્હા સારી જોઇએ 

તો મ્યુઝિક કોલેજમાં હતો ત્યારે મહાલક્ષ્મીની ચ્હા સાથે પાપડી શક્કર પારાની લહેજત..ગાંધીનગર ગૃહની બ્હાર ઇલાયચીવાળી ચ્હા..મહુવામાં ચાઉસની ચ્હા મેડા પર બેસીને પીવાની મજા તો..હોસ્ટેલનાં ગેટ પર શ્યામકાકાની ચ્હા સાથે ઠેપલાં અને પૌંવાની લહેજત...ફતેહગંજ આરિફની ચ્હા તો તા.સા.વિ.ની અેસ.અેસ.જી.હોસ્પિટલ ની સામે મળતી ચ્હા...અદમ્ય નાતો રહ્યો છે ચ્હાની ચાહતનો ..મારા દાદા રસ્તે ચાલતાં ને બોલાવી ચ્હા મૂકજો ની બૂમ પાડતા..બા ની લિમડીવાળી આદુવાળી ધમધમાટ ચ્હા તો મારા પપ્પાની આખાદૂધની કાંટેદાર ચ્હા..કોલેજમાંથી આવી ઘરે પધારતી બેનપણીની આદુવાળી ચ્હાનો હું અલબેલો આશિક રહ્યો છું ..તો ક્યારેક મોટેરા વડિલોઅે આ આદતો ને ધરાર દૂધ નથી કહ્યું છે ત્યારે બજારમાંથી દૂધ લાવી ચ્હા બનાવડાવી છે..મારી આ પ્રેમહઠે સૌ હાયાૅ છે ..કયારેક દિપક વ્યાસ જેવાં મિત્રોને ત્યાં વગર કિધે ચ્હા મળી છે..ગોધરા મહાકાળીની ફક્ત ચ્હા પીવા જવાનું પ્રંસંગોચિત બન્યું છે..આ બધું અનાયાસ થયું છે ને થતું રહેશે .કોચિનમાં કાવામાં ઉપરથી દૂધનાંખી આપવામાં આવતી ચ્હા માણી છે..

કનિષ્ટમાં કનિષ્ટ પંડિત ની ડિઝલ જેવી ચ્હા પણ પિધી છે..ઇન્ડોનેશિયામાં જ્યાં દૂધને સૂસૂ કહે છે ત્યાં પણ અન્ચોલ સિટી જકાર્તા માં કન્ડેન્સ મિલ્કની ચ્હા જાતે બનાવી પીધી છે..હાલ અમદાવાદમાં ખેતલા આપા કે પરિષદની બ્હાર તો અેચ.કે.ની ટપરી પર ચ્હાની જયાફતો લૂંટી છે..

હમણાં જ્યારથી મોળી પિવું છું ત્યારથી આ બધા પર બ્રેક છે.પણ હા ચા.ચ્હા ને ચાઇ પિવડાવવાંવાળા બધાં ગ્રેટ છે...ત્રિલોક મહેતાનાં ઘરે થી નિકળતા ચપ્પલ પહેરી લીધાં પછી અંદરથી  આવતો અવાજ..ચ્હા મૂકી છે...આજેય જગત આખાની ગતિને થંભાવવાની તાકાત ધરાવે છે ...!!આ પળે કલ્પનાકાકી થી માંડી ટીંબારોડ પર ચ્હાનું રસપાન કરાવતાં અે રામચરણનો હું અેટલા માટે આભારી રહીશ કે તેઅો અે જીવતાં જીવત અમૃત પાયું છે .અમે ચ્હામાં આઇસક્રીમ પણ નાખ્યો છે તો કયારેક ચ્હાની ચાહમાં ખારીસીંગને ચાવણું બનાવી છે..નાતો અફર રહ્યો છે ચા ચાહી અને ચ્હાનો.

હે ચ્હા તું મારી માશુકા છે...!!

પહોંચી શકાય પણ...નીકળી શકાય નહીં...!!

દીવાલોને પણ કાન હોય છે.એ ઉક્તિ આજનાં સંદર્ભે પોકળ સાબિત થાય.આજનાં યુગમાં બધીજ વાતો ખાનગી બની છે !!મોબાઇલ થકી બધીજ વાતો કાનમાંજ થાય છે !પ્રસંગો બનવા જોગ બધાંજ જાહેર ફેસબુકિયા છે.આ બધામાં કોક પ્રસંગ એક તરફી બને છે.જોકે એની ખબર મને કાનોકાન પડે છે.સાંભળેલી વાત છે.આજે વહેંચું છું.બન્યું હતું એવું કે...એક મિત્ર આવી મારી પાસે એનું હૃદય ઠાલવે છે!!એની સંમતિ થી વાત માંડું છું..કોક ઠેકાણેથી નિશ્ચિત જગ્યાએ એક અપરિચિત ફોન રણકે છે ..હલો બોલતાં સામેથી સીધો જ પ્રસ્તાવ મૂકાય છે 'મારે તને મળવું છે !!'આ  બાજુથી પૂછાય છે...અર્થાત ?સામેથી બીજું વાક્ય 'મારે તને પહેલાં જેવું વળગવું છે !!આશ્ચર્ય એ ક્ષણે સીધાજ ચૌદ વરસ પહેલાનાં સંબંધોનું એક જાળું ફરી ઉકેલાય છે .. આટલાં વર્ષો કયાં હતી ?આ પ્રશ્નથી એ જૂનો પરિચય સીધોજ સમય રૂપી અરિસાનાં બિંબ પર સ્પષ્ટ ઝીલાય છે...ને કાળ ની ગર્તતા માં ફંગોળાયેલો એક પ્રસંગ સજીવન થાય છે...  

મિત્રનાં કેટલાક સવાલો છે... શું મારે એને મળવું જોઇએ ?મેં કહ્યું હા પણ જાહેર સ્થળે...અમે શું વાત કરશું ?મેં કહ્યું વર્તમાન ની ...એણે મને પૂછ્યું પણ એ ભૂતકાળની વાતો કાઢે તો ?મેં કહ્યું તારે તો એને કહેવાનું કે સમય વિતી ગયો છે એની વાતો થી આપણે બન્ને દુઃખી થઇશું ? તો પણ એ મને મારી ભૂલો બતાવે તો ?મેં કહ્યું સ્વિકારી લેવાની...પછી એ મને માફ કરી દે ને બધું ભૂલી ને ફરીથી પહેલાં જેવું જોડાવાનું કહે તો ?તો તારે એને કહેવાનું કે હું મારા સુખી સંસારને વિખેરવાં નથી માંગતો...અને તું પણ એવું ના કરીશ એવું કહેવાનું...જો છતાં એ જો ના જ માને તો ?તો તારે એને કહેવાનું કે તું જે રસ્તે ચાલવાનું કહે છે એ રસ્તે આપણે પહોંચી તો  શકીશું પણ આ બધું છોડી ને નીકળી નહીં શકીયે...!!હું  માનું છું કે પ્રેમ માં જો સફળ થવું હોય તો એક ટકો જ પ્રેમ જોઇએ નવ્વાણું ટકા હિંમત જોઇએ...!!જયારે મારા મિત્રનું માનવું એમ છે કે પ્રેમમાં સમય નહીં પણ તીવ્રતા જરૂરી છે...!!જોઇએ હવે કોણ ખરું ઉતરે છે ?હું -મિત્ર કે એની પ્રેમિકા..? 

મારી સલાહથી પ્રેરાઇ ને એ કદાચ એને મળશે તો  ખરો પણ એને સમજાવી શકશે ખરો?તમારું મંતવ્ય જણાવો ...?  

ખાલી જગ્યા પૂરો ...

 

એ વ્યક્તિ નું નામ લખો __________કે જેણે વિન્ડો શોપિંગ કરી ને પોતાની પત્ની ને કહ્યું કે પ્રિયે આપણી પાસે આમાંની એક પણ વસ્તુ નથી છતાં આપણે બન્ને કેટલાં બધાં ખુશ છીએ !! શિક્ષકો પાસેથી ઘણું શીખ્યો છું.જીવનનાં પાયાનાં સમીકરણો -વર્ગીકરણો -જોડકાં જોડો-સાચું કે ખોટું - કારણ આપો -ટૂંક નોંધ લખો વગેરે શીખવીને ડુઝ ને ડોન્ટ્સ શીખવ્યા...આજે એવું થાય છે કે જો તેઓ ન હોત તો ??જીવન ની સાચી રાહ ન જ મળી હોત !!ખેર વાત જાણે એમ છે કે તેન તક્ત્તે ન ભૂંજિથા જેને આપણે "તું આપી ~ત્યજી~ને ભોગવ" એવું ઓળખીયે છીએ એ બાબત હવે સમયાંતરે સમજાય છે .

 

ચાલો આપ એવું ધારો કે એવું બને છે કે એક રસ્તાની લારી પર નાના મોટી સાઈઝવાળા ચાંલ્લાનાં પેકેટ, બક્કલ, બોરિયા, લાલ કાળી રીબીન,સેફટીપીન, મહેંદીના કૉન વેચતી એક સરસામાન્ય લારી. લારી  ને એમાંથી તમારી પત્ની પોતાની ખરીદી કરવાનું પસંદ કરે છે પ્રસાધનના સાધનો ખરીદે છે.ને તમે ચાહો તો એમને રેવલોન કે એલ 18-લેકમે જેવી બ્રાન્ડ પણ ખરીદાવી શકો  પણ, એને તો પેલી રસ્તાની લારીમાંથી બોરિયા ને હેરપીનો લેવાનો ઉમળકો જાગ્યો તો કોઈ શું કરે ? એમને મન કોઈ બ્રાન્ડ કરતાં પણ,સહુથી મોટી વાત કે એ સૌંદર્યના પ્રસાધનો ખરીદે… તમે એની જોડે હોવ એ એનો મનોરથ છે…તમે એની સાથે છો એનો  એમને  આનંદ લૂંટવો છે. આ જગાનો અહેસાસ સમજવો જરૂરી છે. જુઓને આ કેવું રહેશે ?ને તમારું “ઠીક છે”,-“સારું છે”, કે પછી “તને ગમે તો લઈ લે, સરસ લાગે છે..!” 

 

કાયમ પ્રાઇસ કરતાં વેલ્યુનું મહત્વ મોટું જ રહ્યું છે.હવે તમે જો કોઈ મૉલમાં જાઓ છો તો અનેક જગ્યાએ તમારું ધ્યાન હોઈ શકે! તમે મેન્સવેરમાં ફાંફા મારો યા તો પછી એક છોડીને બીજું જુઓને વગેરે વગેરે. ધ્યાન ભટકાવવાનાં ઘણાં પરિબળો આજુબાજુ મોજૂદ હોય. પણ, એ રસ્તા પરની સિનર્જી જેવી લારી પર મળતી નજર સામેની ચીજ વસ્તુઓ ખરીદતી વખતે તમારું એમનાં તરફનું સતત રહેતું ધ્યાન એ મુખ્ય બાબત છે.. અરે એ અરીસો નથી શોધતાં એ તમને પૂછીને તમારા ચહેરાનાં ભાવો પરથી નક્કી કરે છે કે એમને એ કેવું લાગે છે.જેટલાં પ્રસાધનો વધુ એટલી તૈયાર થવાની વાર વધુ!!એમને સાધનમાં રસ ને આપણને એ જેવા છે એવાં પણ, મારા છે ને ? એ બાબત માં બધુ આવ્યું.

 

જોકે આ મોડા સમજાયું કે વ્યકિત ને વાપરવાનો આનંદ કરતાં વપરાયાનો આનંદ વધારે લાંબો ટકે છે.સાક્ષી ભાવ શોપિંગ સાથે જોડાય છે- ત્યારે મજા તો એ બાબતની પડે છે કે એ પછી જેટલીવાર એ વસ્ત્રો આભૂષણો ધારણ કરે તેટલીવાર એ કેવું છે... એના કરતાં એ કોણે અપાવ્યું છે? એ બાબત નું જ મહત્વ વધારે રહે છે.

 

 

પરફ્યુમ ની ખાલી બોટલ-મેકઅપ નું બોક્સ -ડેરી મિલ્કનું રેપર-ફ્રેન્ડ શીપ બેલ્ટ કે અન્ય આપણાંથી ધારીએ તોય અળગાં થતાં નથી!! કે આપણે અળગાં કરી શકતા નથી!! એનું એક માત્ર કારણએ બીજું કઇ નહીં પણ સામે વાળાનો સાક્ષી ભાવ છે.છૂટાછેડાનાં કિસ્સાઓમાં સામસામે ની લેવડ દેવડનું કારણ  માત્ર જેતે ની સાથે જોડાયેલી યાદો નાં માળા ને વિરખેવા માટે જ વડીલો એ જોડ્યું હશે !! પણ જો પ્રેમપૂર્વક લેવડ દેવડ વગર જો આ બાબત બને તો??આ બધાંનું થર હૃદય ના એક ખૂણે ઘરબાયેલું પડી રહે છે.રૂજાયેલો કો ક ઘાવ સતત એ પડ્યાં ની પ્રતીતિ કરાવતો રહે છે એ વીતેલા સમયની...!

 

 

જીવન ક્યારેય અટકતું નથી ખાલી જગા પૂરાતી જાય છે -સમીકરણો બદલાય છે -જોડકાં જોડાય છે ને અંતે ખરું ખોટું સમજાય છે ને ટૂંકનોંધ પછી કોઇ ક્યારેક આવી પૂછી જાય છે કારણ આપો !! ને રચાય છે એક ખાલીજગા ..!! એક ચિત્રકાર કવિ એમ બેવ સંજ્ઞા ઉકેલતાં મિત્ર પિયુષ ઠક્કરની એક ઊર્મિ કવિતા 60ml cheers પર તરતી મુકવાનું મન છે...પહેલાં આપણે ખાલી જગા જોઈ ને પછી એ જગાને ખાલી થતાં જોઈ..!!

 

શક્યતાનાં દ્વારેથી પાછુ ફરવું એટલેકે...

મારા એક વડીલ મિત્ર છે.જે અવારનવાર મને લઘુ કથાઓ સંભળાવતા રહે છે.જીવનમાં ક્યારેક એ કામ લાગે છે.અનુભવ નું ભાથું બંધાય છે.લોકોની ભૂલો પરથી શીખવાનું ઘણું મળે છે.એમણે મને એકવાર જે કહ્યું હતું.. ત્યાંથી વાત માંડું છું -એકવાર એક જણ ભગવાન શોધવા નીકળ્યો.ગામે ગામ ફરે-ઘરે ઘરે જાય!! દરવાજો ખખડાવે દરવાજો ખૂલે એટલું પૂછે ...ભગવાન અહિયાં રહે છે? -'ના' નો જવાબ મળતાં બીજે ઘેર.આમ કરતાં કરતાં દિવસો -વરસો દાયકાઓ વિત્યા પણ એની શોધ ચાલુ રહી.દીવાનો હતો એ -પાગલ સમજી લો!!પણ, હા એનામાં શ્રદ્ધા હતી કે ક્યારેક તો એને ભગવાનનું ઘર મળી જ જશે!!છેવટે એ વૃદ્ધ થયો.ને અંતે એકવાર એવું બન્યું કે એના મૂકામ પર એ પહોંચી ગયો.એ એક એવાં દ્વાર પર પહોંચી ગયો જેની બ્હાર લખ્યું હતું કે ભગવાનનું ઘર!!-એ નાચવા માંડ્યો!!એ દરવાજા પર ટકોરા મારવાં જતો જ હતો ને એનાં મનમાં વિચાર આવ્યો કે જો આ ખરેખર ભગવાનનું જ ઘર હશે... અને ભગવાન પોતે દરવાજો ખોલશે ને પછી...પછી હું શું કરીશ ?ને એ ત્યાં અટકે છે ને પાછો ફરે છે.

આટલા સંદર્ભે મારી વાત શરૂ થાય છે.એક મિત્ર જે થોડાં સમય પહેલાં એન્ગેજ્ડ થયાં...!! પછી મા -બાપની મેરેજ ઠેલવવાં ના કારણે બેવ જણે કંટાળીને લગ્ન કરી નાંખ્યા!! બેવની સેલરી બતાવીને સહિયારો ફ્લેટ લેવાનું નક્કી કરે છે કોઈ કારણે આ યોજના ઘોચમાં પડે છે... ને ઈગોઇસ્ટીક બન્ને તરફી મા -બાપ નાં ઈગો ઘવાતાં એ કોર્ટ માં કરેલા લગ્ન ને ફોગ કરવાનો વારો આવે છે.બેવને એવો દિલાસો આપવામાં આવે છે કે સમયાંતરે તમારા લગ્ન ધામધૂમ થી કરાવી આપીશું !! પણ બેવને ખબર છે કે ભરોસાની ભેંસ પાડો જણવાની છે.

બન્ને ને ઇમોશનલી અત્યાચાર કરીને ડિવોર્સ પેપર પર સાઇન કરવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે.છોકરાપક્ષે સાક્ષી બનવાનો મારો વારો નીકળે છે મારા લાયસન્સ ની ઝેરોક્સ સાથે મારે જવાનું થાય છે અને રસ્તામાં મારે છોકરાં સાથે એ વાતે ચર્ચા થાય છે કે... જો દોસ્ત પેલા લોકો બોલાવે અને તું સાઇન કરી નાખે એ વાતે આપણે સમંત નથી...!!આપણે એ ન ભૂલવું જોઈએ કે ધાર્યું તો ધણીનું જ થાય.એન્ગેજમેન્ટમાં બે વ પક્ષો હાજર હોય ને છૂટા પડતી વખતે ફક્ત હું ને તું એ બાબત સાવ ખોટી!!.મનમાં એનાં ધમાસાણ ચાલતું હતું.આમેય આપણને કોઇના 'છૂટા' પડવાનું નિમિત્ત બનવાનું આવે એ ઓછું સદે!!છેવટે એવું બને છે કે પેલો મિત્ર-છોકરી અને છોકરીવાળાઓને તાબે થતો નથી.સાઇન કરતો નથી ને અમે બન્ને ત્યાંથી પાછા ફરીયે છીએ. 

બે ત્રણ દિવસ પછી આ બધું જ આકાર પામે છે બેવ પક્ષ ના વડીલો ની હાજરીમાં જે ખરેખર થવું જોઈતું હતું એ ન થતાં દોઢ વરસ બાદ બન્ને જણ માત્ર વડીલોના વાંકે છૂટા પડે છે!! ને એ બાબત પર પડદો પડે છે...પણ મને એક પ્રશ્ન એ મૂંઝવે છે કે આ મોટેરાઓ સમજીને જો આ લોકોને બહાલી આપી હોત તો??...શું ફેર પડતો ?

છોકરાનું કહેવું એમ છે કે જો લગ્ન પહેલાં આ બધા મને આમ દબડાવી જાય તો લગ્ન પછી તો મને ઘર જમાઇ ન બનાવે એ વાતમાં તો કોઇ સંશય જ નથી -જે થયું એ સારું થયું -જો દરવાજો ખૂલે ને ભગવાન પોતે આવીને કહે કે બોલ શું કામ હતું ? તો પછી હું શું કરું એના કરતાં તો આમ પાછાં ફરી જવું વધારે સારું !! ટાઢે પાણી એ ખસ ગઇ નો ઉત્સવ ઉજવો..બે ના હ્નદય ઘવાયા છે -બંને ફરી મળશે કે કેમ? એ સવાલ છે.. પણ અત્યારે તો પોત પોતાના ઘરે છે દોઢ વર્ષ જોડે ગાળ્યાં ના સંભારણા સાથે.

પરફ્યુમ -પેન - પ્રેમિકા

સતત જેની  ખેવના તમને રહ્યાં કરતી હોય.તમે જેને પામવાં કોઇપણ હદ પાર કરી શકો.જે તમને નવતર લાગ્યાં કરે -ફરી ફરી એનાં તરફ તમારું મન વળ્યાં કરે.તમારી પાસે હોય ને છતાં તમને એની ઝંખના રહ્યાં કરે.એવી એકાદ બાબત હોય તો ઠીક છે !! પણ જો એવી ત્રણ ભિન્ન બાબત હોય તો ખિસ્સાંને પોસાવું ક્યારેક મોંઘુ પડે.રસપ્રદ બાબત તો એવી હતી કે મને આ બાબતોની કિંમત મને સમયાંતરે સમજાઇ !!પરફ્યુમની બાબતે એક દા એવું બન્યું કે મારાથી ગીવેનચી ના પરફયુમ ની શીશી ઢોળાઇ ગઇ  હતી !! પેન ની બાબતે પારકર ની એક પેન ઘરમાં મિસ્ત્રી બેસાડ્યો હતો તો એને માર્કીગ કરવા માટે આપી દીધી હતી!! અને પ્રેમિકા ને પ્રેમ કરીને કૉલ ન પાળી શક્યાં ના કારણે અમે છુટ્ટા પડ્યાં હતાં !!આ ત્રણ ને હું મારી ભૂલ ગણું છું પણ તેમાંથી કોઇના સંમોહનથી હું બાકાત નથી.મોબલા -પારકર -વોટરમેન -ક્રોસ -શેફર-લેમી જેવી પેનથી આજેય ખૂબ પ્રેમ છે. તો સેન્ટિયાગો -બ્રુટ -ચાર્લી -અજારો -પોલીસ -સી.કે.પોલો -કે ચેનલ આજેય મારા વોડરોબ ની શોભા છે. પ્રેમિકા જેનો આજેય સંપર્ક ખપ પૂરતો સમાચાર લગી નો સાબૂત છે.

આ ત્રણની ખાસિયતો એટલી છે કે રોમાંચ હજુ કાયમ છે.મને પેનની સખત તાલાવેલી હોય લખતા પહેલાં લગભગ એવી બાબતે કન્ફુઝ જ હોવું કે કઇ પેનથી લખવું ? ઇન્ક પેન ગમે અરુલની કેલિગ્રાફીનો સેટ હોય તો આપણને ભયો ભયો.ક્રોસ ખોસીને નીકળો તો કોર્પોરેટ જગતમાં સોટો પડી જાય.સમજવાવાળા મોબલા ને એના તારાથી ઓળખી પાડે.  જોકે લખાય તો સરખું જ પણ મજા માણે એની બાકી તો એક કવિ મિત્રને પૂછ્યું કે કઇ પેન લઉં તો મને હસતાં હસતાં કહે પાંચ રૂપિયાની!!જોકે બોરો ની સાદી રીફીલ થી માંડી ને બીક સુધીની પેનમાં આપણને રસ પડે..પેન નો ભાવ નહીં પણ ભાવવાળી પેન નું આકર્ષણ 

બહાર નીકળતા એ જ અસમંજસમાં હોવું કે આજે કઇ સુગંધ પહેરી નીકળું ? મને યાદ છે કે એડનવાળા ને ત્યાંનું મને પોલો સ્પોર્ટ સવિશેષ ગમે છે યમુના નું જોર્ડન કે ફિરદોસ આજેય આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે અત્તર બાબતે અજમલ અને સેન્ડલ વ્હાલા રહ્યા છે-મિત્ર કલ્પેશ ઉપાધ્યાયે સેન્ટિયાગોની આદત પાડી છે.પરદેશથી આવવાવાળા ચેનલ 5 લઇને આવે.કયારેક મસ્ક -ઈવા રેડ -ડુ ઇટ -પોઇઝન-ફોર એવર ને કોબ્રા મારા માટે આકર્ષણ નું કેન્દ્ર રહ્યા છે ને રહેશે.

પ્રેમિકા બાબતે બે હજાર પાંચ સુધીનાં સંભારણા યથાવત છે ફક્ત કમ્પ્લેઇન એટલી જ છે કે હું બે હજાર અઠાર માં જમાના ની સાથે બદલાયો છું ને એ હજુય આપણે છેલ્લા મળ્યા હતાં એ સિવાયની બધીજ વાતોને પોતાના તાળવે ચોકલેટ ચોંટાડીને જીભ ફરાવવાની મજા માણે છે ને મને એ બાબતે ડાયાબિટીસ થયો છે!! એટલો ફર્ક છે પણ ઘેલછા ત્રણેયની છે ને રહેશે એનો આનંદ છે. 

         

કાગળ પર કંકુ ના

અમદાવાદમાં અનોખું ન જડે તો જ નવાઇ !!ભલે સ્વગોક્તિ લાગે પણ એટલું ચોક્કસ કહીશ કે મારી નું અનુભૂતિ  વિશ્વ આ નગર સાથે બદલાયું છે.સર્જનનો ધસમસતો પ્રવાહ કંઈક અલગ જમીન પરથી જ ધપે છે.હું પોતે મહેસૂસ કરી શકું છું આ બદલાતી જમીન પર પથરાયેલી એની વિકટતાઓને.સતત શીખતો રહું છું -બદલાતા વિશ્વ ને જોયાં કરું છું !!આજે સવારે મારી જોડે કંપની પીકઅપ સ્ટેન્ડ પરથી પહેલાં દરરોજને હવે જવલ્લે જ આવતા એવાં એક મિત્ર સાથે મારો પહેલેથી જ મનમેળ.પણ અમદાવાદી શિરસ્તા મુજબ ઓફિસ સિવાયની વાત નહિંવત થાય એ સ્વાભાવિક છે!!પોતે નજીકનાં એક ગામનાં હોવાના નાતે ક્યારેક ગામ શહેરની વાતો થાય.મેગાસિટીની વાતો ન્યારી.બધાપહેલાં સહવાસ અને પછી સમયાંતરે કામના સ્થાને નજીક પડે એવું રહેવાસનું વિચારે -આમ થતાં થતાં ગામડાં ખાલી થાય ને શહેરમાં ઠલવાય.થોડા સમય પહેલાં મળતાં ત્યારે વાત પરથી વાત નીકળે એવું જાણવા મળ્યું કે ઘરનાં વડીલો એ તેમનું એક જ્ઞાતિની જ  છોકરી સાથે ગોઠવી રાખ્યું છે.છોકરી પણ અમદાવાદમાં જ કોઇ ખાનગી કંપનીમાં જોબ કરે છે.

સાંજ પડે બેવ હરેફરેને મોજ કરે છે.આ વાતને લગભગ દોઢ વર્ષ થયું છે.પણ બેવ પક્ષો લગ્ન કરાવવાની બાબતે થોડા મોળા છે.બે જીવ મળે હરે ફરે છે.બેવની આવક મર્યાદિત છે.ઘર લેવાનું સાહસ એકની આવકથી  શક્ય નથી.બન્ને મેચ્યોર છે.કયાં સુધી રાહ જુએ? બન્ને ને એકમેક પર વિશ્વાસ છે.લગ્નનો ખર્ચો કરે તો ઘરનું ઘર થતાં વર્ષો લાગે !!છેવટે બેવ જણ નક્કી કરે છે ને ઉપડી જાય છે કોર્ટ મેરેજ કરવાં.ઘરનાં મોટેરાંઓની સહેજ પણ પરવા કર્યા વિના કરી નાખે છે કાગળ પર કંકુનાં -બેવની સહિયારી આવકને જોરે ગોઠવી પાડે છે હોમ લોનનો હવાલો -બેવ લોનના પેપર્સ તૈયાર કરીને આવતાં દિવસોમાં એક સરસ મજાનાં ઘરમાં કંકુનાં પગલાં પાડશે .બેવની સહિયારી આવક ના જોરે કામ તરત પાર પડે છે !! મેં આમજ પૂછ્યું કે લગ્ન ?? તો કહે સાહેબ પાંચસો માણસો જમી જશે તોય છેલ્લે તો કાગળ જ બોલશે ને ?આજે કરો કે પછી શું ફરક પડે છે ?વાત તો ગળે ઉતરે એવી છે !! આગળ તેઓ વાત ઉમેરે છે કે અમને એકમેકમાં વિશ્વાસ છે.હવે ઘરવાળાઓને સમય લેવો હોય એટલો લે અમે ક્યાંસુધી તેમનાં ભરોસે બેસી રહીએ? કંકુ ના કાગળ પર કરી  નાખ્યાં છે -લગ્ન પહેલાં કંકુ થાપા માટે ઘર તૈયાર થઇ જશે..ધન્ય છે આ યુગલ ને..કાગળ પર કંકુના કરવા બદલ અભિનંદન !! 

'નટસમ્રાટ'જોવા મમ્મી પપ્પાને બેસાડો ને તમે શું થયું?! જોઇ આવો..

ફિલ્મ બાબતે આજે અને ગઇકાલે અેમ બે વાર અેક જ થિયેટરમાં ગયો.નક્કી અેવું થયું કે આપણે અેક ક્લાસિક જોઇએને અેક પોપ્યુલર -નટસમ્રાટ બાબતે મારે મન મોટી ઉપલબ્ધી અે હતી કે હું અેનો પ્રથમ શ્રોતા હતો.(ફ્રેશ વ્યુઅર-કોઇ અન્ય ભાષામાં ભજવાયેલાં-સચવાયેલાં કે ચવાયેલાંથી અજાણ) મારો સહભાગી હતો ૯ વષૅનો મારો પુત્ર કે જેણે સાચી રીતે આ ફિલ્મને માણી -અેની સિધ્ધાથૅ રાંદેરિયાની અેની મા ને..ની ફ્રેમ તૂટી -જે મારે મન મોટી ઘટના હતી -અે જયાં જયાં જોડાયો ત્યાં ત્યાં ધ્રુસકેને ધ્રુસકે રડ્યો..

મારે અેને સતત કહેતા રહેવું પડ્યું કે બેટા...અે અેક્ટિંગ છે!!ખેર અેણે પિક્ચર માં ક્યારેય અેવું ન કહ્યું કે ડેડી નથી જોવું કે ઘરે ચલો.હવે ફિલ્મ પર આવું (આ બાબતે નવ વષૅની ઉંમર ના છોકરાનું કેથાસિૅસ થવું અે તાકાત છે )

૧.સુપર અેક્ટિંગ સિધ્ધાથૅ રાંદેરિયા અને મનોજ જોષીની.બેવ માંધાતાઅો રમજટ બોલાવે છે .

૨.સરકાર નું મૌન અને અભિનય કલા ખુબ સરસ.

૩.બધાને તાવ આવેને ખબર ન પડે??વધારે પડતું 

૪.સોલ્વોલોકી બાબતે અંતે મનોજ જોષીના આત્મા જોડે નો સંવાદ બ્રિલિયન્ટ આઇડિયા.નહીંતર સિધ્ધાથૅભાઇ હાંફી જતાં ને પ્રેક્ષકો કંટાળી.

૫.બાપ- દિકરા -વહુનો સંઘર્ષ આટિૅફિશિયલ લાગ્યો -જ્યારે દિકરી જમાઇ થોડા ઉતાવળા જો આ બન્નેના અભિનયમાં જગ્યાઅો હતી.

૬.સ્મિત અેન્ટ્રી -અેક્ઝિટ નિભાવી જાય છે પણ વચમાં ફિલ્મો કરતાં અેનાં ગુરુના નાટકના ડાયલોગ્સ બોલતો હોત તો?? કેરેક્ટર સારું પકડ્યું..પણ રિક્શા ના સાઇડ મિરરમાં જોઇ બુઢિયા ટોપી કાઢીને 'કટ' કર્યું હોત તો..વાત વધારે અસરકારક બની હોત.(પૂવીૅપાસે આટલી આશા હતી)

૭.સ-શ-ષની બ્હાર આવો હવે !! સચવાયેલા ચવાયેલા ને હવે તો હવાયેલા થઇ ગયાં છે.

૮.યુ ટુ બ્રુટસમાં ઉતાવળ થઇ અે પહેલાં હોલમાં માહોલ ન જામ્યો

ટુ બી અોર નોટ ટુ બીમાં પણ આગંતુક જેવા પ્રેક્ષકો ભેરવાયા!!

૯.જીવન નાટક - નાટક જીવન ચોટદાર .

૧૦.અેકવાર અેટલાં માટે જુઓ કે ૧૯૬૦નાં સમયમાં ધૂમ મચાવનાર ક્લાસિક જોડે સમય ગાળવાની તક ન જતી રહે.અને 'હા'આગળ કહ્યું અેમ સિધ્ધાથૅ રાંદેરિયાની અને મનોજ જોષીની સક્ષમતા માટે તો સારી સ્ક્રિપ્ટો લખો..!

હવે...શું થયું?! 

મગજ ધેર મૂકી ને જવું -

પેલી છેલ્લો દિવસવાળી ટીમ...

થોડો કંટાળો રિશેપ્સનવાળા સીનમાં આવે છે.

બાકી બધુ જળવાઇ જાય છે.

જાડિયા મહારાજનું કાડૅ વાંચવાનો સિન કટ કર્યો હોત તો?

તો ચૈતાલીની ઉંમર દેખાય છે!!મેકઅપમેનને સાચવો લા..!!

શરૂઆતમાં કાડૅસુધીની તૈયારી બતાવ્યા પછી પાછી લાંબી તૈયારી ??

-બુલેટ ખોવાય ને પછી મળે શું લોજીક??

જેને છેલ્લો દિવસ ગમી હતી અે બધા પ્રેક્ષકો સમયાંતરે મોટા થયેલા હોવાથી જોડાઇ શકશે.જયારે નવા જોડાવાની કોશિષ કરશે પણ !! વન ટાઇમ વોચ.

બેવ ફિલ્મો જોઇ આવો લા..અને હા છેલ્લે અેટલું ચોક્કસ કહીશ કે 'નટસમ્રાટ'જોવા મમ્મી પપ્પાને બેસાડો ને તમે શું થયું?! જોઇ આવો..બેવ સચવાશે !!

બ્રિજ પાઠક ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૮.

રસિયા રસનિધિ જેવાઓ ક્યાં ગયાં ?

દસકામાં સૌકાઓ જેવું બદલાતું જોયું છે જેનો  આનંદ અને રંજ બેવ છે થોડા સમય પહેલાં રેડિયો પર સાંભળ્યું કે એમ.ટી.વી. બંધ થયું...નાના હતા.ત્યારે સમયાંતરે માથા પર થી ઉડી જતાં પ્લેન એર ઇન્ડિયા પણ બંધ થવાની વાતો ચગડોળે ચઢેલી છે,તો ક્યારેક પેલું દૂરદર્શન નું ગોળ ફરતું સત્યમ શિવમ સુન્દરમનું ચકરડું પણ ભુલાયું છે!! તો ઘણી બધી જૂની એડ રસના કે લિજ્જત પાપડ ને ઘણું બધું નથી  ત્યારે કેટલાક સંસ્મરણો વાગોળું છું સંગીતની બેઠકોનો એક યુગ મેં મારી આંખ સામેથી પસાર થતો જોયો છે જેના સદ્ર તરીકે બિરાજમાન રહેતા નરેન્દ્ર ડી જોષી.એક ભરચક એવું વ્યક્તિત્વ કે જેમણે મને સાંભળવાની અને બોલવાની બેવ એવી મહામૂલી તાલીમ આપી -કાન કેળવ્યા -સંગીત તો ન શીખ્યો પણ શબ્દો ના હાર્દ પામ્યો.લગભગ ઘણાં લાંબા સમયસુધી તેમની અસર માં અમે જીવ્યા.હવે તેઓની યાદો ના સહારે છીએ.તેઓ ના થકી એમના મિત્રોની પણ મહામૂલી જણસ તરીકે અમને સાંપડ્યા તેઓના મિત્રો નયન દેસાઇ -યઝદી કરંજિયા -રવિન્દ્ર પારેખ અને રસપ્રદ એવાં રસનિધિ વોરા જેવાં અંગ્રેજી ભાષાનાં ભાવનગર ના PROFESSOR dક જેનું પાન થી લાલ ચટાક મધમધતું મોં રહેતું અલક મલકની વાતો કરતાં   ...આ બધાય ને અનેકવાર એમના ઘરે યાતો પછી અમારા ઘરે મળવાનું થયું છે મહેફિલો માણી છે રાતો ઉજાળી છે ક્યારેક સવારો પડી છે આ બધાના સાનિધ્યમાં કાયમ મોજ જલસો ને હાર્મોનિયમ ની પેટી પરથી ગવાતા સ્વરોની રાગરાગાદીઓ સાંભળવાનો સાંભળાવવાનો શોખ નરેન્દ્ર જોષી સાહેબે પાળ્યો ને પૉસ્યો એમનાં સીધા વંશજોમાં ધ્વનિત જોષી અને મેઘા જોષી સીધા આવે.તેઓ ના મિત્ર સરનિધિ વ્હોરાની એક સરસ મજાના પ્રસંગે વાતને વિરામ આપું કે એકવાર રેડિયો પર પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય ગાવાના હતાં યાને એમની ગાયકી નો કાર્યક્રમ બ્રોડકાસ્ટ થવાનો છે એવું જયારે રસનિધિ ભાઇ એ જાણ્યું તો ભાવનગરમાં ઝભ્ભો ધારણ કરી લીધો....કહેવું પડે!!તેઓનું સૌજન્ય આવા રસિયા હવે ક્યાં મળશે એ પ્રશ્ન છે...કેવી દીવાનગી કેવી  અલાયદી રીતે જીવ્યા હશે ? આ બધા જલસાના જીવો ,મહેફિલો તેઓ સજાવતાં.મેં અંતિમ શ્વાસોમાં પણ જાણે તંદ્રાવસ્તા માં પણ કોઇ મહેફિલનું સંચાલન કરતા હોય તેવાં નરેન્દ્ર જોષી સાહેબને જોયાં છે.... તેઓ અમારી મહામોલી જણસ અજોડ વ્યક્તિત્વ બની જીવી રહ્યા છે...આજેય પણ!!-હંમેશ માટે!!      

અશોકપૂરી ગોસ્વામીની વોલ પરથી સાદર

કવિ હોવું એટલે શું...??
ગયા રવિવારે, ઢસાથી સ્થળાંતર કરી હાલ સૂરત રહેતા આત્મિય મનોહર ત્રિવેદી લગ્નના એક માંગલિક પ્રસંગમાં મળી ગયા. ઘણા સમય બાદ અમે મળતા હતા, એટલે એકબીજાને કહેવા-પૂછવાનું પણ ઘણું હોય.
દરમ્યાન એમણે વસવસો કરતાં,' અશોક
જ્યારે, હું આશી આવતો ત્યારે, તું કહેતો મનુભાઈ ,આવ્યા જ છો તો,ચાલો રણું. રાજેન્દ્રગિરિ રાજી થશે.પણ તે વખત,ફરી આવું ત્યારે.. અને...આજે...તો...હવે.' એમ વસવસો કરીને રાજેન્દ્રગિરિ મહંત સાથેનાં પોતાનાં સંસ્મરણ,પોતે પુનઃ જોતા હોય તેમ મને
મને શેયર કરવા લાગ્યા.
અમારી સામે જ સ્ટેજ. મ્હૉયરામાં વરકન્યા.પાણિગ્રહણની વૈદિક વિધિના મંત્રોચ્ચાર હોલમાં ગૂંજે. હોલ આખો હકડેઠઠ... એમાં મિત્ર મનુભાઈએ ખોલેલા એમના સ્મરણ પટારાની વાત કાઢી. હવે થવું તો એવું જોઇતું હતું કે, અમે વરરાજાના પિતાના આત્મિય હોઇ  વેવાઇ વરોટના રોલમાં રહીને,લગ્ન વિધીને રસપૂર્વક નીહળીએ. લગ્નને માણીએ. પણ, રાજેન્દ્રગિરિની યાદ  અને વાતમાં મનોહરભાઇ મને સાંકળે.હવે મારા પક્ષે પણ થવું તો એવું જોઇએ કે,સામે ચાલતી લગ્નવિધિથી અલગ પડી, હું પણ મનોહરભાઇની વાતમાં તન્મય થાઉં.પરંતું હું પણ,મનોહર સાથે હોલમાં હોઇને, હોલમાં હતો...?? ના. ન હતો. અરે... હું હતો... અહીં થી માઇલો દૂર,બે દાયકા પૂર્વેની આવી જ એક લગ્નવિધીમાં. સામે જ લગ્નવિધીના મંત્રોચ્ચાર  ગૂંજે. ફરક હતો તો એટલો કે, આજે, અહીં, સૂરત વરપક્ષે બેઠો છું. ત્યાં,ત્યારે કન્યાપક્ષે બેઠો હતો. કન્યા હરિતાના પિતા રાજેન્દ્રગિરિના અત્યાગ્રહથી ત્યારે એમની સાથે મને, વેવાઇ-વરોટ વચ્ચે બેસાડેલ.
કન્યાના મોટા બાપુના હસ્તે વિધી થાય. હાલ ચાલતી લગ્ન વિધી જેવી જ પવિત્રતા વાતાવરણમાં ચાલે.તે વખતે, પોતાને જાણે કશું યાદ આવ્યું હોય તેમ, રાજેન્દ્રગિરિ મારો હાથ પકડી,પોતે ય ઊભા થતાં,વેવાઈની રજા લેતાં,"અમે આવીએ જરા ..." એમ કહી ઉઠ્યા.જોડે જયેન્દ્ર ભટ્ટ અને પૂજાભાઇનેય લીધા.અમને તો એમ કે,લગ્ન કે,પછી મંદિરના અગત્યના કામ અંગે અમને સાથે લીધા છે.
બાપજી,અમને,એમના ઓરડામાં દોરી લાવ્યા.બહાર હકડેઠઠ મહેમાનો.પોતાની દીકરીના લગ્નની પવિત્ર-વિધીના મંત્રોચ્ચાર ચાલે.પરિસર ભર્યો ભર્યો. ‍
અમારા મૌન પ્રશ્ર્નાર્થને,નર્યા વિસ્મયમાં પલટાવતાં, રાજેન્દ્રગિરિ મને કહે ; " બહાર મંત્રોચ્ચાર અહીં ગઝલોચ્ચાર....થવા દો,તમારી પેલી ગઝલ...
''અહીં જળ છે,જળમાં ઊતરવાનું પણ છે,
અને,  સાવ  કોરા  નીકળવાનું  પણ  છે ‌."
ન માત્ર હું, પૂજાભાઇ, જયેન્દ્રભાઈ,અને કૈંક કૂતુહલથી અમારી પાછળ આવેલ એક બે  સ્વજન સ્તબ્ધ. હું કિમ્ કર્તવ્યમૂઢ. હું હમણાં જ જાગ્યો હોય તેમ ચમકી, " ના. બાપજી ના." કહી નકારો કરવા ગયો પણ, અંદર-બહાર ભગવા રંગે રંગાયેલા મહંત સામે એક ન ચાલ્યું અમારૂ. કોઇની ય વ્યવહારકૂશળતા કામ ન આવી.પોતાની વાતના સમર્થનમાં ઉલટાનું એ, એમ કહેવા લાગ્યા કે," પેલા મંત્રોચ્ચાર જે કહે છે તેવું જો આ ગઝલ કહેતી હોય તો,ગઝલોચ્ચાર થવો ઘટે. અને તો જ સંપન્ન થશે લગ્ન. એટલી કસર અહીં પૂરી કરીએ. થવા દો ગઝલોચ્ચાર..."
મને તો એમ કે, એમનું મન રાખી, અમનુ માન રાખી, એમણે સૂચવેલી ગઝલનું પઠન કરી રાજી કરી લઉ. પણ આ શું...!?! એમણે તો ઓલી...ગઝલ,પેલી..ગઝલ...કરી કરી એમને પોતાને જ કંઠસ્થ એમને ગમતી ગઝલોને સર્જકમુખે અત્યાગ્રહપૂર્વક/ ભાવપૂર્વક સાંભળી.
દોસ્તો, ત્યારે ય...અને આજે ય મને એ હજી ય નથી સમજાયું કે,
પોતાની દીકરીના લગ્નમાં થતા મંત્રોચ્ચાર...જે એમને પોતાને એના અર્થ સંદર્ભ સહિત કંઠસ્થ, (વળી મહંતે  પોતે તો, કાશી-બનારસ રહી પૂજન અર્ચન વિધિના સંસ્કૃત શ્ર્લોકો ભણીને પાત્રતા મેળવેલી )તેને, મારી ગઝલો સાથે કેમ બોલાવડાવી...??!! એમનું ધાર્યું કરાવીને
એમણે શું હાંસલ કર્યું ?? એ તો એ જાણે પણ...મને તો આયનો ધર્યો વિના બોલ્યે.
હા, દોસ્તો, મારી ગઝલ કે ન અન્ય કોઇની ગઝલ બાબતે હું કશા ભ્રમમાં નથી.એ સાધુ-ચરિત મહંતે તો મારા સહિત અન્ય સહુ કવિઓને એક ઊભી/ઊંચી રેખા દોરી આપી. તે વખતે એમને કૈં ન પૂછાયું. તે પછી ય એમણે આ વિશે ન કોઇ સંકેત.. ઇશારો...ય કર્યો. અને, આજે હવે જ્યારે એ સદેહે નથી ત્યારે...તો, એમણે અમને ધરેલો આયનો અને,પેલી ઊભી રેખા; વિક્રમના સિંહાસનની બત્રીસ પૂતળીઓની જેમ; " ઠેર." કહી..કોરા કાગળપર  શબદ પાડતાં ટોકે છે. રોકે છે અને, કવિ હોવું એટલે શું...?તેનું, તથા કવિ હોવાની જવાબદારીનું ભાન કરાવેછે.

( આ ઘટનાના નાયક રાજેન્દ્રગિરિ અને સાક્ષી પૂજાભાઇ પટેલ તો હયાત નથી,પણ રાજેન્દ્રગિરિ મહંતના પરમ
સનેહી જયેન્દ્રભાઈ-ભૂમિપૂત્રના પ્રૂફરીડર - હજી આજે ય હયાત છે.)
(હા,  કવિતા સર્જનના આરંભના તબક્કે મનહર રતિલાલ ત્રિવેદીને,મૂળ નામ કરતાં, મનોહર ત્રિવેદી નામ સારૂ રહેશે નું સહજ સૂચન જ્યારે મહંત રાજેન્દ્રગિરિએ કર્યું, ત્યારે એ સૂચનને મનુભાઈ એ કાયમી રાખી એમની યાદગીરીને પોતાના સર્જન સાથે સાંકળી.આદ્યપર્યંત ચાલુ રાખ્યુ.એ પણ એક જાતનો આદરભાવ જ ને...!! )